Wydarzenia + Jednomandatowa samorządność

dr Jerzy Grela
(przewodniczacy Dzielnicy VIII - Debniki w Krakowie przez trzy kadencje w latach 1991 - 2002)

Jednomandatowa samorządność w Krakowie
(tezy wystąpienia)

Struktura jednostek pomocniczych w Krakowie

Kraków został podzielony na 18 dzielnic. Różnią się one wielkością i ilością mieszkańców. Powierzchnia dzielnic kształtuje się od 5,3 - 72 km2 zaś ilość mieszkańców od 12,5 - 71,5 tys.

Na tym tle Dzielnica VIII należy do większych - ma 42 km2 i ponad 40 tys mieszkańców.

Dzielnice nie mają swojego budżetu ale dysponują częścią pieniędzy wyodrębnionych w ramach budżetu miasta. Samodzielnie decyduje o ich przeznaczeniu, decyzje te wymagają kontrasygnaty Skarbnika Miasta.

Środki te systematycznie wzrastają, np. Dzielnica VIII w roku 1994 dysponowała w ten sposób kwotą ok. 400 000 zł a w 2001 już ok. 2 800 000 zł.

Organy dzielnicy

Każda dzielnica ma swoja Rade wybieraną w wyborach większościowych i jednomandatowych od samego początku, tj od 1991 roku. Rada ze swego grona wybiera przewodniczącego i kilkuosobowy Zarząd.

Ilość radnych zależy od ilości mieszkańców analogicznie jak to ma miejsce w gminach i jak to określa ustawa samorządowa.

Z tego względu Rada Dzielnicy VIII liczyła

28 radnych początkowo

32 (po przekroczeniu 40 tys mieszkańców)

21 obecnie (po ostatnim zmniejszeniu ilości radnych w roku 2002).

Zainteresowanie funkcją radnego

Frekwencja wyborcza

Analiza frekwencji w roku 1994

• W całym Krakowie w wyborach do Rad Dzielnic wzieło udział 117 217 obywateli co przy uprawnionych 474 831 daje frekwencję 24,69%. W skali całego miasta oddano też 6,03 % głosów nieważnych.
• Na tym tle Dzielnica VIII miała nieco lepsze wyniki. Na 27 920 osób uprawnionych do głosowania w 25 okręgach do głosowania poszło 7 452 osoby czyli 26,7 %. Oddano mniej bo 5,4 % głosów nieważnych.
• Powyżej średniej frekwencji głosowali mieszkańcy osiedli Kostrze 36,3%, Pychowice 34,1%, Dębniki 33,2%, Kotniki 30,9%.
• Poniżej Tyniec 24,9%, Podwawelskie 24,9%, Sędzina 24,8%, Kobierzyn 22,8%, Ruczaj 17,5%.
• Najwyższa frekwencja 39,1 % w okręgu 13 (Debniki), najniższa 14,1% w okręgu 19 (Ruczaj).
• Średni okręg to ok. 1100 uprawnionych do głosowania.
• Najmniejsza ilość głosów jaka wystarczała do uzyskania mandatu radnego to 66 głosów w Tyńcu. Aby zostać radnym z Ruczaju wystarczało uzyskanie 76-79 głosów, z osiedla Podwawelskiego 92 - 175 głosów, z Dębnik 150 - 483, w pozostałych osiedlach 178 - 253.
• Najwięcej głosów otrzymał radny wybrany w okręgu 12 na Dębnikach - 483. Jego konkurent dostał 150 głosów

W wyborach parlamentarnych które odbyły się rok wcześniej tj w roku 1993:

• 20 posłów otrzymało mniej niż 1000 głosów,
• 10 posłów otrzymało mniej niż 440 głosów.
• rekordzista w okręgu nr 1 w Warszawie spośród 1 326 927 osób zdołał przekonać do swojej kandydatury 419 osób a wkrótce został członkiem Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji.

Próby zmian ordynacji

Projekt zmiany ordynacji w kierunku utworzenia okręgów 2 lub 3-mandatowych, choć nadal większościowych.

Argumentowano niską frekwencją i niewielką liczbą kandydatów co powodowało ze niektóre rady nie pracowały w pełnych składach.

Jednak zdecydowanie Rady Dzielnic zaopiniowały ten pomysł negatywnie i projekt upadł.

Jednym z argumentów był fakt utrudnienia sytuacji mieszkańcom małych osiedli które po zmianach mogłyby być pozbawione swojego przedstawiciela w Radzie. Np. osiedle Sidzina mające obecnie jednego radnego po połączeni razem ze Skotnikami (2 mandaty) lub Tyńcem (2 mandaty) w okręg 3-mandatowy (innej możliwości nie ma) ma minimalne szanse na wybór swego kandydata.